Praktyka - stropodachy

• Jakie rozróżniamy stropodachy?
• Jaki jest zakres stosowania stropodachów?
•  Jakie są wady i zalety stropodachów?
• Narysować i omówić stropodach wentylowany przy użyciu płyt korytkowych.
• Dokonaj porównania dachu z układem tradycyjnym warstw i układem odwróconym.
• Technologia wykonania dachu odwróconego i o tradycyjnym układzie warstw.
• Omówić możliwe przyczyny awarii stropodachów na etapie: projektowania, wykonawstwa i eksploatacji.

• Jakie rozróżniamy stropodachy?

• Istnieje wiele rozwiązań materiałowo-konstrukcyjnych stropodachów, pod względem budowy można je podzielić na następujące rodzaje:

  • stropodach pełny (niewentylowany),
  • stropodach odpowietrzany,
  • stropodach wentylowany,
  • stropodach odwrócony,
  • stropodach zielony.

   

  Stropodach pełny (niewentylowany):

  Stropodach pełny składa się ze szczelnie ułożonych warstw. Na paroizolacji położonej na warstwie konstrukcyjnej umieszcza się materiał termoizolacyjny. W przypadku gdy materiał termoizolacyjny jest miękki to układa się na nim warstwę gładzi cementowej. Pokrycie stanowi materiał hydroizolacyjny np. podwójna warstwa papy termozgrzewalnej.

  W stropodachach pełnych jako materiał termoizolacyjny zaleca się zastosowanie płyt twardych z wełny mineralnej, albo płyt styropianowych lub z pianki poliuretanowej. Ponieważ warstwa spadkowa jest znacznej grubości, dlatego do jej wykonania należy stosować materiały możliwie jak najlżejsze.

   

  Stropodach odpowietrzany:

  Stropodach odpowietrzany układem warstw bardzo przypomina stropodach pełny. Różni się tylko tym, że w podłożu pod powierzchnią pokrycia tworzy się niewielkie kanaliki. Zapobiegają one zawilgoceniu materiału izolacyjnego, chronią przed powstawaniem pęcherzy pod warstwą wodoszczelną oraz usuwają parę wodną i nadciśnienie powietrza spod jej powierzchni.

  Kanaliki odpowietrzające wykonuję się układając papę perforowaną lub płyty styropianowe w pewnych odstępach, pozwalając na powstanie wolnych przestrzeni bezpośrednio pod pokryciem z papy. W celu prawidłowego działania kanaliki powinny mieć kontakt z powietrzem zewnętrznym, można go zapewnić po przez wykonanie odpowiedniej obróbki blacharskiej bądź zastosowanie odpowietrzników na powierzchni dachu.

   

  Stropodach wentylowany:

  Idea stropodachu wentylowanego opiera się na zjawisku cyrkulacji powietrza wprowadzonego w przestrzeń wentylowaną i wyprowadzonego przez otwory wentylacyjne lub system kominów. Pusta przestrzeń znajdująca się nad warstwą termoizolacji pozwala na wyrównanie ciśnienia powietrza i usunięcie pary wodnej. Jeżeli nawet nastąpi wykroplenie pary wodnej na konstrukcji podtrzymującej warstwę hydroizolacji, to w ciągu kilku dni zostanie one osuszone i usunięte za pomocą krążącego powietrza. Stropodachy wentylowane posiadają następujące warstwy: warstwa konstrukcyjna, paroizolacja, termoizolacja, warstwa wentylowana, warstwa konstrukcyjna pod pokrycie dachowe, pokrycie dachowe.

  Wymaga się aby łączna powierzchnia przekrojów otworów wentylacyjnych stanowiła przynajmniej 1promil całkowitej powierzchni stropodachu. Najlepiej gdy otwory rozmieszczone są na wszystkich ściankach attykowych. Zapewni to nieprzerwany przepływ powietrza, niezależny od kierunku wiejącego wiatru. Otwory powinny być równomiernie rozłożone i zabezpieczone siatką. Ewentualne docieplenie takiego stropodachu jest łatwe i nie wymaga naruszenia konstrukcji, przez otwory wentylacyjne wdmuchiwany jest sypki materiał termoizolacyjny za pomocą specjalnych pomp. Umożliwia to dowolne kształtowanie grubość warstwy ocieplenia.

   

  Stropodach odwrócony:

  W stropodachach odwróconych izolację termiczną układa się na warstwie hydroizolacji ułożonej bezpośrednio na stropie. Pozwala to ochronić izolację przeciwwodną od wpływu zmiennych warunków atmosferycznych, promieniowania UV oraz uszkodzeń mechanicznych. Ocieplenie nie jest przyklejane do warstwy hydroizolacyjnej, należy je docisnąć kolejną warstwą aby zabezpieczyć przed uszkodzeniem. Warstwę ocieplenia przykrywa się od zewnątrz warstwą żwiru bądź płyt betonowych, w celu dociążenia jej na całej powierzchni oraz zapewnienia odpowiedniej nawierzchni tarasu. Jako ocieplenie dachu odwróconego należy stosować materia izolacyjny charakteryzujący się dużą wytrzymałością i hydrofobowością.

  Szczelność dachu odwróconego sprawdza się w łatwy sposób, zatyka się wszystkie odpływy na trzy doby i zalewa dach wodą do wysokości 10 cm. Jeżeli wystąpi nieszczelność, na spodzie stropu pojawią się plamy wilgoci. Aby uniknąć zamulania warstw filtracyjnych, nie można na dachu stosować ziemi ogrodowej oraz humusu. Stropodach odwrócony daje wiele możliwości funkcjonalnego zagospodarowania dachu, jako tarasu lub rekreacyjnej strefy zieleni. Zastosowanie najnowszych technologii pozwala na wykonanie w pełni poziomej nawierzchni tarasu, opartej na podporach o regulowanej wysokości i kącie nachylenia. Technologię tą zastosowano np. podczas remontu muzeum morskiego w Gdyni.

   

  Stropodach zielony:

  Dach zielony to warstwa roślinna uprawiana na tarasach, stropach, dachach, która w trwały sposób jest związana z warstwami dachu i może być zakwalifikowana jako powierzchnia czynna biologicznie. Dachy zielone dzielą się na ekstensywne i na intensywne, w zależności od rodzaju różny jest układ warstw oraz funkcja spełniana przez dach.

  Dach zielony intensywny wykonuje się zazwyczaj na stropodachu o odwróconym układzie warstw. Pełni on funkcję zielonego tarasu, na powierzchni którego można tworzyć ścieżki i ciągi komunikacyjne. Dachy intensywne z założenia mają służyć wypoczynkowi i rekreacji ludzi. Składa się on z następujących warstw technicznych:

  • warstwa konstrukcyjna,
  • hydroizolacja,
  • warstwa ocieplenia,
  • warstwa ochronna np. geowłóknina,
  • warstwa drenażowa np. kruszywo o drobnej frakcji,
  • warstwa filtracyjna,
  • warstwa wegetatywna.

  Warstwę wegetatywną stanowią zazwyczaj substraty porowate np. mielona cegła, kruszywo keramzytowe lub wulkaniczne wymieszane z glebą naturalną. Miąższość warstwy glebowej zależna jest od rodzaju nasadzeń i wynosi od 20 cm do 100 cm. Ma to swoje odbicie w ciężarze takiego dachu, który może wynosić nawet 1000 kg /m3. Zielony dach ekstensywny jest nieużytkowym zazielenieniem dachu o niewielkiej grubości pokrywy glebowej w granicach 10 do 15 cm. Dachy takie służą przeważnie do ukrycia pokrycia dachowego, poprawy mikroklimatu wokół budowli, zwiększeniu izolacyjności cieplnej, ochrony hydroizolacji przed szkodliwym działaniem warunków zewnętrznych oraz ograniczeniu ilości wody opadowej spływającej z dachu.

  

• Jaki jest zakres stosowania stropodachów?

• Stropodach stanowi poziomą lub pochyłą zewnętrzną przegrodę budynku, ograniczającą budynek od góry, pełniąc równocześnie funkcję dachu oraz stropu w najwyższej kondygnacji. Stropodach zabezpiecza pomieszczenia wewnętrzne przed opadami atmosferycznymi oraz przed zmianami temperatury.

•  Jakie są wady i zalety stropodachów?

• Stropodachy pełne stosuje się przede wszystkim w konstrukcjach stropodachów płaskich, tj. ze spadkiem nie przekraczającym 10°. Dopuszczalne spadki stropodachów powinny wynosić min. 5%, ale w miarę możliwości zaleca się aby był nie mniejsze niż 8-10%.

  Nad pomieszczeniami o ciśnieniu pary wodnej >1200 Pa pod materiałem ocieplającym stropodach należy stosować paroizolację, nad pomieszczeniami o ciśnieniu pary wodnej <1200 Pa mogą być stosowane stropodachy pełne bez paroizolacji. Nie zaleca się stosowania stropodachów pełnych w budynkach przeznaczonych na stały pobyt ludzi.

  Stropodach odpowietrzany jest ulepszoną odmianą stropodachu pełnego, stosuje się go nad pomieszczeniami o ciśnieniu pary wodnej od 1200 do 1600 Pa. O ewentualnej potrzebie stosowania paroizolacji oraz o jej rodzaju decyduje opór dyfuzyjny warstwy konstrukcyjnej i ocieplającej stropodach.

  Stropodach dwudzielny zaleca się stosować w budynkach mieszkalnych o płaskich dachach, ponieważ stropodachy chronią wnętrze mieszkalne przed zawilgoceniem i przegrzanie. W szczególności nad pomieszczeniami o ciśnieniu pary wodnej powyżej 2130 Pa konieczne są stropodachy wentylowane.

• Narysować i omówić stropodach wentylowany przy użyciu płyt korytkowych.

• Stropodach wentylowany charakteryzuje się obecnością przestrzeni wentylacyjnej, która oddziela strop i pokrycie dachowe. Pozwala to na odpowiednią cyrkulację powietrza i zapobiega skraplaniu się pary wodnej między warstwami, a co za tym idzie zawilgoceniu i zagrzybieniu stropodachu. Typowym rozwiązaniem jest wykorzystanie płyt korytkowych, które układa się na ściankach ażurowych, znajdujących się na najwyższym stropie budynku, na którym dodatkowo układa się warstwy paroizolacji oraz izolacji termicznej. Płyty korytkowe zabezpiecza się z zewnątrz np. papą.

  

• Dokonaj porównania dachu z układem tradycyjnym warstw i układem odwróconym.

• Układ warstw w dachu tradycyjnym

  Paroizolacja - najczęściej stosuje się tu zwykłą papę podkładową. Może być oksydowana lub modyfikowana.

  Ocieplenie - można tu stosować płyty styropianowe - o podwyższonej odporności na wilgoć), w tym również papy laminowane papą podkładową albo styropapę. Te ostatnie, to płyty w których co 10 cm zrobione są równoległe nacięcia. Dzięki nim płyty można transportować w formie zrolowanej. Znacznie szybciej tez układa się je na dachu. Stosując je unikamy tak zwanego klawiszowania warstwy ociepleniowej. Co więcej, do ocieplenia dachu płaskiego można również użyć polistyrenu ekstrudowanego lub wełny mineralnej.

  Hydroizolacja - stanowi ją najczęściej zestaw składający się z papy podkładowej i papy wierzchniego krycia. Najlepsze są papy termozgrzewalne, modyfikowane SBS. Czasem wystarczy jednowarstwowa papa wierzchniego krycia o grubości minimum 5 mm.

   

  Układ warstw w dachu odwróconym

  Hydroizolacja - najczęściej wykorzystuje się tu dwie warstwy papy podkładowej, termozgrzewalnej. zczególnie zalecane są papy modyfikowane SBS, na osnowie poliestrowej o gramaturze minimum 200 g/m². Nie należy zaś sięgać po papy oksydowane lub papy na osnowie z welonu szklanego.

  Ocieplenie - najlepsze będą tu płyty z polistyrenu ekstrudowanego, który jest wytrzymalszy na uszkodzenia mechaniczne niż tradycyjny styropian. Musi przecież utrzymać warstwę nawierzchniową, która sama w sobie jest dosyć ciężka. Będzie też musiał przenieść obciążenia użytkowe, jeśli dach będzie wykorzystywany jako taras. Warstwa filtracyjna - na ociepleniu układa się geowłókninę, która ma zatrzymywać różne drobinki spływające wraz z wodą.

  Nawierzchnia - do dyspozycji jest tu bardzo dużo rozmaitych materiałów. Najchętniej inwestorzy decydują się na żwir rzeczny płukany lub płytki betonowe. Jeśli dach ma być zielony, jego nawierzchnię utworzy warstwa gleby i niskopienna roślinność.

   

  Zalety dachów płaskich w porównaniu ze spadzistymi:

  duża odporność na działanie wiatru, łatwy dostęp dla ludzi, możliwość zagospodarowania, mniejsza powierzchnia zewnętrzna redukująca straty ciepła, brak wpływu na wysokość ostatniej kondygnacji, łatwiejsza konstrukcja w przypadku skomplikowanych rzutów, dowolność umieszczenia kolektorów słonecznych, mniejsza cena, łatwość umieszczania na nich instalacji, wewnętrzny system odprowadzania wody (estetyka elewacji).

   

  Wady dachów płaskich w porównaniu ze spadzistymi:

  podatność na zaleganie śniegu i lodu (potrzeba odśnieżania), większe skomplikowanie i koszt systemu odprowadzania wody, brak poddasza, budowa często ograniczona zapisami mpzp.

   

  Porównanie rozwiązań dachu płaskiego:

  

• Technologia wykonania dachu odwróconego i o tradycyjnym układzie warstw.

• Podłożem dachu tradycyjnego i zielonego jest zazwyczaj betonowy strop, a zdecydowanie rzadziej drewniany. Często też poszczególne warstwy znajdują oparcie na podłożu z blachy trapezowej. Każde z podłoży powinno być odpowiednio wyprofilowane. Oznacza to, że muszą być zachowane spadki w kierunku odpływów wody deszczowej. Minimalny spadek powinien zapewniać odprowadzenie wody z całej połaci i powinien wynosić minimum 1%, a najlepiej 2%.

  Przed rozpoczęciem prac izolacyjnych, podłoże wymaga zagruntowania roztworem bitumicznym. Gdy wyschnie, w tradycyjnych dachach płaskich, przychodzi czas na paroizolację z papy. Mocuje się ją klejem bitumicznym lub jeśli jest to papa termozgrzewalna - przytwierdza na gorąco. W dachach odwróconych robi się od razu hydroizolację. Jako pierwsze kładzione są więc dwie warstwy papy podkładowej, termozgrzewalnej. Gdy strop zostanie należycie zabezpieczony przed wilgocią i wodą, można rozpocząć ocieplanie dachu.

  Płyty układa się jedno- lub dwuwarstwowo, zależnie od tego jak gruba ma być warstwa termoizolacyjna. Gdy trzeba będzie kłaść je w dwóch warstwach należy pamiętać o tym, aby płyty warstwy wierzchniej, były przesunięte względem tych z warstwy dolnej, najlepiej o połowę długości. W każdej z warstw płyty trzeba tak ułożyć, żeby ich krótsze krawędzie nie wypadały w jednej linii. Na płytach styropianowych układamy warstwy hydroizolacji, a w dachach odwróconych - warstwę geowłókniny i wysypujemy warstwę żwiru. Jej grubość powinna zapewnić odpowiednie dociążenie płyt. Nie będą wtedy narażone na zgubne skutki siły ssącej wytwarzanej przez wiatr. W odmianie "zielonej" powierzchnię tą zastępują rośliny ogrodowe. W przypadku gdy mamy do czynienie z dachem tarasowym istnieje możliwość ułożenia okładziny z płytek. Płytki mocujemy bezpośrednio na odpowiednio wyprofilowanej warstwie żwiru (powinien to być żwir o drobniejszych ziarnach) lub za pomocą specjalnych plastikowych podkładek na geowłókninie. Podkładki są dostępne w handlu w dwóch rodzajach - bez regulacji oraz z regulacją wysokości. Dobrym rozwiązaniem jest też ułożenie płytek z pewnym spadkiem. Umożliwia to odprowadzenie wody do wpustów bezpośrednio z powierzchni płytek.

  Ze szczególną dbałością należy wykonać obróbki detali dachowych takich jak kominy, attyki i ściany. Należy przy tym pamiętać, że wierzchnią warstwę tych obróbek musi stanowić papa termozgrzewalna wierzchniego krycia. Nie można stosować w tym przypadku papy podkładowej, gdyż promieniowanie UV może spowodować uszkodzenie jej struktury. Należy przyjąć zasadę, że wszystkie miejsca wystawione na działanie promieniowania słonecznego należy wykonać z papy wierzchniego krycia.

   

  Odwodnienie

  Woda deszczowa powinna jak najkrócej stykać się z powierzchnią dachu. W tym celu jego powierzchnię formuje się ze spadkiem. W dachu muszą też znaleźć się wpusty, które skierują wodę do rur odpływowych - najlepiej ogrzewane, aby zamarzająca woda nie zablokowała odpływu. Montuje się je albo w centralnej części dachu, albo w ściankach attykowych - czyli przy krawędziach dachu. Zazwyczaj sprzedawane są całe systemy odprowadzania deszczówki ze stropodachów, obejmujące komplet potrzebnych elementów.

  Odwodnienie jest szczególnie istotne w dachach odwróconych. Woda przesącza się przez nawierzchnię i dociera aż do powierzchni hydroizolacji. Spadek uformowany na podłożu (warstwa wyrównawcza z betonu) kieruje ją do odpowiednich wpustów dachowych (typ tarasowy) umożliwiających odprowadzenie wód opadowych z poziomu płytek, a także z poziomu izolacji przeciwwodnej.

  Dla bezpieczeństwa należy również zamontować wpusty awaryjne (kielichowe) w ściankach attykowych. Zieleń na dachu

  W przypadku dachów odwróconych zamiast tradycyjnej nawierzchni można zrobić nawierzchnię roślinną, tworząc tak zwany dach zielony. Istnieją dwa rodzaje upraw dachowych:

  • ekstensywna - zazielenienie z niską roślinnością, nie wymagającą intensywnej pielęgnacji. System jest rozkładany na połaci dachowej w postaci mat wegetacyjnych z zakorzenionymi różnymi typami roślinności. Zaletami tego systemu jest szybkość montażu, uzyskanie efektu zielonego dachu już po rozwinięciu maty oraz niski ciężar (ok. 20-30 kg/m²).
  • intensywna - wymagana jest tu dosyć gruba warstwa humusu i intensywna pielęgnacja. Istnieje możliwość dowolnego kształtowania sposobu zazielenienia i dowolnego doboru roślinności. Wadą systemu jest jego wysoki ciężar (około 90-450 kg/m² w zależności od grubości warstwy ziemi i rodzaju zazielenienia), a więc trzeba się najpierw upewnić, czy strop wytrzyma takie obciążenie.

  W przypadku obu systemów ważne jest zastosowanie specjalnej wkładki przeciwkorzennej zabezpieczającej warstwę hydroizolacyjną przed przerastaniem korzeni.

  

• Omówić możliwe przyczyny awarii stropodachów na etapie: projektowania, wykonawstwa i eksploatacji.

• Możemy wyróżnić następujące etapy ze względu na możliwe przyczyny awarii stropodachów:

  • etap projektowania: braki w projekcie lub zbyt oszczędne jego opracowanie, błędne rozwiązania konstrukcyjno-materiałowe i technologiczne, nieprawidłowy dobór materiałów budowlanych i pomocniczych, nieprawidłowe rozwiązanie zabezpieczeń elementów dachowych,
  • etap wykonawstwa: stosowanie tanich materiałów lub zamienników (np. papa zgrzewalna na welonie szklanym), niedokładne wykonanie uszczelnień, stosowanie niewłaściwych technologii układania warstw (np. ułożenie warstwy papy asfaltowej na starym pokryciu z produktów smołowych co prowadzi do odspojenia nowej warstwy), nieprawidłowe przygotowanie podłoża pod ułożenie warstw pokrycia, wykonywanie pokryć dachowych przy zbyt niskiej temperaturze lub podczas opadów, uszkodzenia pokryć dachowych przez urządzenia ustawiane bezpośrednio na nich,
  • etap eksploatacji: nieprawidłowe odśnieżanie stropodachu, w przypadku stropodachu użytkowego uszkodzenie jego części przez użytkowników, zabudowa jego przestrzeni zielenią np. w donicach.