Praktyka - dachy

• Co to jest więźba dachowa?
• Omówić drewnianą więźbę krokwiową.
• Omówić drewnianą więźbę jętkową.
• Omówić drewnianą więźbę krokwiowo-płatwiową.
• Omówić drewnianą więźbę płatwiowo-kleszczową.
• Jakie są etapy montażu drewnianej więźby dachowej?
• Jak wygląda montaż wiązara dachowego z drewna klejonego?
• Omów zasady naprawy i wzmocnienia więźb dachowych.
• Jakie obciążenia działają na więźbę dachową?
• Omówić budowę dachu półszczytowego, dwuspadowego.
• Co to jest ściana szczytowa?
• Co to jest murłata i na co się ją liczy?
• Co to jest ścianka kolankowa?
• Omówić sposób usztywnienia ścian kolankowych.

• Co to jest więźba dachowa?

• Więźba dachowa - drewniany szkielet (stelaż) dachu, który przenosi obciążenia z pokrycia dachowego. Więźby należą do konstrukcji ciesielskich. Przekazywanie sił od obciążeń ciężarem własnym, wiatrem i śniegiem pomiędzy poszczególnymi elementami odbywa się poprzez złącza ciesielskie.

  Podstawowym elementem więźby są wiązary dachowe, wśród których najczęściej spotyka się: wiązary krokwiowe, jętkowe, płatwiowo-kleszczowe, wieszarowe.

  Dach składa się z kilku wiązarów, na których spoczywa pokrycie dachu oparte za pośrednictwem łat (wąskich desek lub szerokich listew), ewentualnie dodatkowo kontrłat lub deskowania. Wiązary opiera się na belkach stropu poddasza, na murze za pośrednictwem murłaty - w przypadku ściany szkieletowej na belce oczepowej. W kierunku podłużnym konstrukcja dachu usztywniona jest za pomocą ukośnie przybijanych desek wiatrownic.

  

• Omówić drewnianą więźbę krokwiową.

• Dach krokwiowy stosuje się do rozpiętość do 6 - 7 m, a także:

  • nachylenie powyżej 40°
  • brak podpór pośrednich (konstrukcja opiera się jedynie na murłatach) - wolna przestrzeń poddasza
  • wywiera duży nacisk boczny na ściany kolankowe - nie mogą być zbyt wysokie i wymagają wzmocnienia, np. żelbetowymi słupkami lub wieńcem, opasującym ściany na wysokości zamocowania murłat
  • więźba krokwiowa oparta na murłatach
  • więźba krokwiowo-belkowa oparta na drewnianych belkach stropowych

  

• Omówić drewnianą więźbę jętkową.

• Dach jętkowy można stosować przy rozpiętości ścian od 5 do 12 m (zalecane 6 - 9 m) i kącie nachylenia połaci od 25 do 67st. Przy czym najczęściej wykonuje się go przy dachach o kącie nachylenia powyżej 35st. Większy kąt nachylenia dachu powoduje bowiem konieczność zastosowania dłuższych krokwi. I co za tym idzie, gdy ich długość wynosi ponad 4,5 m stosuje się poziome wiązary jętkowe (poprzeczne jętki).

  

  Często wznosi się taką konstrukcję w domach z poddaszem użytkowym, gdyż pozwala ona uzyskać odpowiedni kształt pomieszczeń przeznaczonych na cele mieszkalne.

  Składa się z krokwi (o długości powyżej 4,5 m) połączonych w kalenicy i opartych na murłatach oraz z jętek, które łączą naprzeciwległe krokwie, a tym samym przejmują siły rozporowe, nadając sztywność konstrukcji.

  Należy przestrzegać ważnej zasady, aby jętka spinała krokiew na odpowiedniej wysokości.

  Część dolna nie powinna przekraczać 4,5 m (licząc od murłaty).

  Część górna nie powinna przekraczać 2,5m (licząc od kalenicy).

  Konstrukcję jętkową należy wzmacniać w kierunku podłużnym za pomocą wiatrownic lub łat.

  Wskazana rozpiętość dachu o konstrukcji jętkowej wynosi 9,0 m, jednak dopuszcza się większe wymiary - do 12,0 m. W takim przypadku długość jętek jest tak duża, że trzeba je podpierać za pomocą jednej lub dwóch płatwi (w zależności od długości jętki) opartych na słupach:

  jeśli wiązar ma rozpiętość od 7,5 do 9,0 m, wskazana jest jedna płatew oparta na słupie umieszczonym w środku.

  Przy rozpiętości w granicach 9,0 - 12,0 m, zaleca się zamontowanie dwóch płatwi opartych na 2 słupach.

   

  Etapy montażu dachu krokwiowo-jętkowego (wraz z warstwami izolującymi)

  Stan wyjściowy przed przystąpieniem do budowy dachu:

  • wymurowane ścianki kolankowe zakończone wieńcem żelbetowym z zabetonowanymi kotwami do zamocowania murłat,
  • wymurowane ściany szczytowe,
  • wymurowane kominy do pełnej wysokości.

  Ułożenie izolacji przeciwwilgociowej na wieńcach z dwóch warstw papy podkładowej pod murłaty.

  Zamocowanie murłat na kotwach nakrętkami z dużymi podkładkami.

  Przygotowanie krokwi przez wykonanie zaciosów w miejscu oparcia na murłacie i na złączeniu w kalenicy. Skrajne widoczne krokwie przed zamontowaniem należy ostrugać i pokryć impregnatem dekoracyjnym.

  Zamocowanie krokwi na dachu i prowizoryczne ich usztywnienie przybitymi deskami.

  Zamocowanie jętek łączących poszczególne pary krokwi.

  Zamontowanie konstrukcji daszków nad gankiem i wykuszem.

  Wyrównanie krawędzi ścian szczytowych do wysokości dolnej powierzchni krokwi i przyklejenie na wierzchu ściany ocieplenia ze styropianu.

  Ułożenie folii paroprzepuszczalnej i zamocowanie jej do krokwi przez kontrłaty. Równocześnie z mocowaniem folii należy przybijać łaty pod pokrycie, co umożliwi bezpieczne chodzenie po dachu.

  Wykonanie obróbek blacharskich wzdłuż okapu, zamocowanie uchwytów do rynien i taśmy wentylacyjnej.

  Ułożenie dachówek cementowych rzędami wzdłuż okapu.

  Wykonanie obróbek blacharskich wokół kominów.

  Zamocowanie elementów wentylacji kalenicowej i gąsiorów.

• Omówić drewnianą więźbę krokwiowo-płatwiową.

• Płatwie to belki równoległe do kalenicy, na których opierają się krokwie. Dolne płatwie spoczywają na stropie lub ściance kolankowej, pozostałe zaś są podparte słupami. Obciążenia są przekazywane za pośrednictwem płatwi na ściany nośne i strop.

  Rozpiętość dachu może sięgać 12 m, a jego rzut może być nawet bardzo skomplikowany. Dobierając odpowiednio liczbę płatwi i słupów można zaś zaprojektować dach o niemal dowolnym, nawet minimalnym spadku. Utrudnieniem w zagospodarowaniu poddasza o takiej więźbie są słupy, jednak są rozstawione co 3-4 metry, czasem udaje się zaś ukryć je w ściankach działowych.

  

• Omówić drewnianą więźbę płatwiowo-kleszczową.

• Dach płatwiowo-kleszczowy - jest to najbardziej uniwersalny rodzaj więźby. Znajduje zastosowanie zarówno w dachach płaskich, jak i stromych 6 - 70°, jedno- i dwuspadowych, z użytkowym poddaszem lub bez niego i na dodatek przy rozpiętościach do 16 m. Jest to konstrukcja bardzo podobna do dachu jętkowego z dwiema ścianami stolcowymi. Jednak płatwie pośrednie podpierają krokwie, a nie jętki i przez to w obu konstrukcjach występują zasadnicze różnice w sposobie przekazywania obciążeń na ściany i stropy. W dachu jętkowym wszystkie obciążenia przejmowane są przez ściany zewnętrzne, natomiast w płatwiowo-kleszczowym większość obciążeń jest przekazywana na strop lub wewnętrzne ściany nośne (za pośrednictwem ścian stolcowych). Na ściany zewnętrzne przenosi się jedynie ich część i dlatego murowane ścianki kolankowe najczęściej nie wymagają tak potężnych żelbetowych wzmocnień.

  Typowa więźba płatwiowo-kleszczowa zbudowana jest z dwóch rodzajów wiązarów: głównych (rozstawionych co 3 - 5 m) składających się z dwóch krokwi, pary kleszczy i dwóch słupów ścian stolcowych oraz wiązarów pośrednich składających się z krokwi opartych na płatwiach i ewentualnie murłatach. Ten rodzaj konstrukcji przy rozpiętości 9-10 m nie wymaga usztywnień w kierunku poprzecznym, ale przy większym rozstawie ścian należy stosować zastrzały lub miecze w płaszczyźnie wiązara głównego.

  
  

   

  Dach płatwiowo-kleszczowy składa się z następujących elementów:

  Krokwie - belki nośne, które mogą osiągać długość nawet 12 m i wtedy oczywiście są łączone z kilku elementów. Najczęściej stosowane przekroje belek przyjmuje się od 5 x 14 cm do 8 x 20 cm.

  Płatwie - to elementy ścian stolcowych, na których opierają się tzw. wiązary pośrednie (utworzone przez pary krokwi). Są dwukierunkowo zginane i przenoszą znaczne obciążenia. Z tego względu projektuje się belki o stosunku boków od 5:7 do 1:2, np. o wymiarach od 10 x 14 cm do 10 x 20 cm.

  Murłaty - to belki, których zadaniem jest równomierne rozłożenie obciążeń pochodzących od wiązarów dachowych. Kotwione są do ścian nośnych co 2,5 - 4,0 m i na każdym końcu. Najczęściej stosuje się bale o przekroju kwadratowym 10 x 10 cm do 14 x 14 cm.

  Słupy - to główne elementy nośne tzw. ściany stolcowej przekazujące obciążenia z dachu na strop lub ściany niższej kondygnacji. Zwykle mają przekrój kwadratowy od 10 x 10 cm do 14 x 14 cm lub zbliżony do kwadratu (wtedy usytuowane są dłuższym bokiem w płaszczyźnie mieczy).

  Kleszcze - to podwójne belki o przekrojach od 2,5 x 14 cm do 5 x 16 cm. Z obu stron obejmują krokwie oraz słupy. Razem tworzą tzw. wiązary główne, które ustawia się w odstępach co 3 - 5 m.

  Miecze - to elementy zarówno usztywniające ściany stolcowe, jak i zmniejszające odstępy pomiędzy punktami podparcia płatwi. Najczęściej umieszczone są po obu stronach słupów i mają przekrój od 8 x 8 cm do 10 x 21 cm.

  Belki podwalinowe - mają za zadanie rozłożenie obciążeń od słupów na jak największą powierzchnię stropu (ściany niższej kondygnacji). Muszą być zatem dość masywne. Zwykle stosowane przekroje przyjmuje się od 10 x 12 cm do 14 x 18 cm.

• Jakie są etapy montażu drewnianej więźby dachowej?

• Montaż - krok po kroku:

  Stan wyjściowy przed przystąpieniem do budowy dachu:

  • wymurowane ścianki kolankowe zakończone wieńcem żelbetowym z zabetonowanymi kotwami do zamocowania murłat,
  • wymurowane ściany szczytowe,
  • wymurowane kominy do pełnej wysokości.
  1. Ułożenie izolacji przeciwwilgociowej na wieńcach z dwóch warstw papy podkładowej pod murłaty.
  2. Zamocowanie murłat na kotwach nakrętkami z dużymi podkładkami.
  3. Przygotowanie krokwi przez wykonanie zaciosów w miejscu oparcia na murłacie i na złączeniu w kalenicy.
  4. Skrajne widoczne krokwie przed zamontowaniem należy ostrugać i pokryć impregnatem dekoracyjnym.
  5. Zamocowanie krokwi na dachu i prowizoryczne ich usztywnienie przybitymi deskami.
  6. Zamocowanie jętek łączących poszczególne pary krokwi.
  7. Zamontowanie konstrukcji daszków nad gankiem i wykuszem.
  8. Wyrównanie krawędzi ścian szczytowych do wysokości dolnej powierzchni krokwi i przyklejenie na wierzchu ściany ocieplenia ze styropianu.
  9. Ułożenie folii paroprzepuszczalnej i zamocowanie jej do krokwi przez kontrłaty. Równocześnie z mocowaniem folii należy przybijać łaty pod pokrycie, co umożliwi bezpieczne chodzenie po dachu.
  10. Wykonanie obróbek blacharskich wzdłuż okapu, zamocowanie uchwytów do rynien i taśmy wentylacyjnej.
  11. Ułożenie dachówek cementowych rzędami wzdłuż okapu. Wykonanie obróbek blacharskich wokół kominów.
  12. Zamocowanie elementów wentylacji kalenicowej i gąsiorów.

• Jak wygląda montaż wiązara dachowego z drewna klejonego?

• W przypadku wykonywania wiązarów kratowych na placu budowy, w pierwszej kolejności na podstawie projektu należy przygotować wiązar wzorcowy. Według niego następnie będą przycinane elementy na potrzebny wymiar i pod odpowiednim kątem. Łączenie przygotowanych elementów wiązara następuje za pomocą płytek perforowanych (lub kawałków sklejki) i gwoździ o długości 3 - 4 cm i średnicy 4 mm. Płytki węzłowe powinny obejmować swoją powierzchnią jak największą płaszczyznę łączonych elementów wiązara. Nie powinny one jednak wystawać poza zewnętrzny obrys ramy utworzonej z pasa dolnego i pasów górnych.

  Po wykonaniu wiązara wzorcowego, należy ustawić go raz przy jednym, raz przy drugim szczycie budynku oraz na środku długości dachu. W trakcie tych przymiarek należy sprawdzić wymiary i wypoziomowanie wiązara oraz skontrolować czy oś kalenicy wypada dokładnie w połowie rozpiętości między obydwoma ścianami (w przypadku wiązarów do dachów dwuspadowych). Po wykonaniu tych prób można ewentualnie skorygować budowę wiązara wzorcowego, a następnie przystąpić do wykonania kolejnych wiązarów, identycznych jak wzorcowy.

  W pierwszej kolejności należy przyciąć na wymiar potrzebną ilość drewnianych elementów, pamiętając o zachowaniu właściwych kątów podczas przycinania pasów górnych i dolnych. Po zestawieniu elementów według wzorca łączy się je, przykładając płytki perforowane (lub płyty ze sklejki) i następnie przybijając je gwoździami. Płytki węzłowe powinny być dobrane wielkością do miejsca połączenia elementów. Po przybiciu wszystkich płytek z jednej strony wiązara powtarza się całą operację na jego drugiej stronie.

  Ostatnią czynnością przed właściwym montażem wiązarów jest znakowanie prefabrykowanych elementów wielkowymiarowych w znaki liczbowe i literowe, przy równoczesnym ustaleniu ich właściwych miejsc w całej konstrukcji więźby dachowej.

  Montaż więźby z prefabrykowanych wiązarów rozpoczyna się od jednej ze ścian szczytowych. Wiązar ustawia się równolegle do ściany szczytowej i z dwóch stron podpiera się go deskami przybijanymi do murłat i pasów górnych. Dobrze wypoziomowany i prawidłowo ustawiony względem pionu wiązar można przymocować do murłat, najlepiej za pośrednictwem metalowych wsporników.

  Kotwy wsporników służących do mocowania wiązarów powinny być zabetonowane w wieńcu w rozstawie odpowiadającym rozstawowi wiązarów. Podczas montażu kotew należy zadbać, aby wszystkie kotwy umieszczone były na jednym poziomie. Dolna płaszczyzna wspornika powinna być nieco zagłębiona pod powierzchnią betonu. Podczas montażu wiązarów dachowych we wspornikach należy zwrócić uwagę, aby odizolować drewno wiązara od betonu przez umieszczenie na ich styku pasa izolacji (np. papy), zachodzącej na dolny pas wiązara.

  W przypadku podpory nieprzesuwnej, mocowanie wiązarów we wspornikach odbywa się za pomocą pojedynczych śrub B12 lub gwoździ ocynkowanych kwadratowych lub skrętnych.

  W przypadku podpory przesuwnej, w celu zapewnienia swobodnego przesuwu wiązara, należy użyć śruby umieszczonej w owalnym otworze kotwy.

  Po ustawieniu pierwszego wiązara, w odpowiedniej odległości (określonej w projekcie) dostawia się kolejny wiązar i po podparciu oraz wypoziomowaniu łączy z pierwszym za pomocą desek. Deski te zapewniają tymczasowe usztywnienie konstrukcji, a po jej całkowitym zamontowaniu zostają usuwane.

  Deski powinny łączyć pasy dolne sąsiednich wiązarów oraz pasy górne. Po ustawieniu kilku kratownic, ich pasy górne usztywnia się listwami biegnącymi po skosie - tak zwanymi wiatrownicami.

• Omów zasady naprawy i wzmocnienia więźb dachowych.

• W więźbie dachowej najczęstszym uszkodzeniom wskutek korozji biologicznej ulegają węzły - okapowy i kalenicowy oraz połączenia jętek z krokwiami, krokwi z płatwiami oraz słupa z mieczami. Złącze w  kalenicy wykonywane na nakładkę prostą, przy niewielkich ubytkach krokwi, jest wzmacniane najczęściej poprzez obustronne przybicie gwoździami nakładek z desek grubości 32 mm lub płytek stalowych. Można również połączyć krokwie z płatwią za pomocą okucia stalowego.

  W przypadku stwierdzenia osłabienia czopa jętki złącze jętka - krokiew wzmacnia się, tradycyjnie przybijając z obu stron złącza nakładki z desek grubości, co najmniej 25 mm, używając przy tym gwoździ długości równej trzykrotnej grubości nakładki. Inny stosowany sposób wzmocnienia tego samego złącza polega na obustronnym obiciu go deskami grubości 32 mm, przy czym deski przybija się z jednej strony ukośnie - prostopadle do krokwi, z drugiej strony pionowo - prostopadle do jętki. Rozluźnione złącze jętki z krokwi można również wzmocnić poprzez przybicie perforowanych blach stalowych.

  Połączenie ciesielskie słupa z mieczami oraz miecza z płatwią wykonuje się na wrąb czołowy. W celu zabezpieczenia tego typu połączenia przed wysunięciem się mieczy z płaszczyzny słupka przybija się obustronne nakładki. Dla wzmocnienia połączenia ściskanego słupa z podwaliną zaleca się powiększenie płaszczyzny docisku słupa na podwalinę (ze względu na nieprzekroczenie wytrzymałości normowej na docisk), np. poprzez zastosowanie obustronnych nakładek oraz trójkątnych klocków.

  Więźbę dachową o konstrukcji płatwiowo-kleszczowej wzmacnia się w kierunku podłużnym, przybijając miecze pod kątem 45° do pionu. W takich przypadkach dolny koniec miecza zazwyczaj powinien opierać się o nakładkę, przybitą do słupa. Miecze, wykonane z desek grubości nie mniejszej niż 32 mm i szerokości 10 cm mogą być przybite zarówno z jednej, jak i z obu stron słupa.

  Współczesne rozwiązania techniczne połączeń elementów w jednej płaszczyźnie umożliwiają wykonanie ich również za pomocą profilowanych blach stalowych, które są na pewno lepszym rozwiązaniem niż tradycyjnie stosowane kawałki desek. Zaletą takiego rozwiązania jest m.in. to, że blachy, mając grubość 1,5 lub 2 mm, nie przeszkadzają w zakładaniu instalacji. Płytki perforowane mają standardowe rozmiary od 40x120 mm do 200x300 mm, ale dla dużych konstrukcji można je zamówić w wymiarach do 3,9 m2. Można też wycinać samemu dowolne kształty z dużych blach perforowanych, ale należy to robić zgodnie z zasadami opisanymi dokładnie w katalogu inżynierskim.

  Podczas częściowej wymiany uszkodzonego elementu więźby dachowej należy odpowiednio zespolić stary element z nowym. Takie połączenia wykonywane są zwykle przy zastosowaniu wrębów ciesielskich, np. na nakładkę prostą ze skosem lub na zamki proste i skośne. Do łączenia belek można zastosować stalowe łączniki typu Gerbera, pozwalające na łączenie belek na styk. Wsporniki te są przykładem efektywnego zastąpienia dawnego zamka ciesielskiego złączem stalowym, na którym można oszczędzić nawet metr bieżący belki drewnianej. Należy jednak pamiętać o tym, że chcąc przy remoncie więźby wspomóc się łącznikami stalowymi, należy wiedzieć, jakich ich rodzajów użyć i jaki powinny one mieć rozmiar. W tym celu należy sporządzić projekt wzmocnienia więźby dostosowany do tej technologii montażu i zawierający obliczenia wszystkich połączeń z użyciem stalowych łączników ciesielskich.

  

   

• Jakie obciążenia działają na więźbę dachową?

• Obciążenia działające na więźbę dachową to:

  • Obciążenia stałe: ciężar własny, ocieplenie, wykończenie wewnętrzne,  ciężar pokrycia, deskowanie (w przypadku gontów bitumicznych)
  • Obciążenia zmienne: napór wiatr, ciężar zalegającego śniegu.

  Ich suma ma wpływ na wielkość przekroju krokwi. Najczęstsza odległości pomiędzy krokwiami wynosi od 70 cm do 100 cm. Związane jest to z dopuszczalnym ugięciem krokwi pod maksymalnym obciążeniem, oraz z typem konstrukcji nośnej. Im większy rozstaw krokwi, tym większa powierzchnia dachu obciąża daną krokiew. Istnieje opinia, że zastosowanie lżejszego (mniejszy ciężar własny) pokrycia dachowego pozwala na zastosowanie znacznie słabszej, a co za tym idzie tańszej konstrukcji więźby dachowej. Jest to jednak mylne wrażenie, gdyż jak pokazuje tabela obok na dach działa wiele dodatkowych obciążeń, które muszą być uwzględnione podczas projektowania. Obciążenie śniegiem, wiatrem, ciężar ocieplenia i wykończenia są dla wszystkich rodzajów pokryć takie same, a w przypadku gontu papowego dodatkowo doliczyć trzeba ciężar deskowania.

  Sumaryczne obciążenie przypadające na 1m2 połaci dachu waha się w przedziale od 213 do 250 kg. Projektując dach, projektant musi uwzględniać współczynniki materiałowe i bezpieczeństwa, ale często zdarza się, że nie wiadomo, jakiego rodzaju pokrycie będzie zastosowane. Wówczas projektant uwzględnia w projekcie obciążenia dachu takie jak dla dachówek.

  Dodatkowym elementem wpływającym na wielkość krokwi są aktualne normy dotyczące ochrony cieplnej budynków, które narzucają konieczność stosowania termoizolacji o wysokości co najmniej 16 - 18 cm. Dobrane ze względu na ten warunek przekroje krokwi bardzo często spełniają wymagania wytrzymałościowe dla wszystkich rodzajów pokryć.

• Omówić budowę dachu półszczytowego, dwuspadowego.

• Dach półszczytowy, to inaczej nazywany dach przyczółkowy lub dymnikowy. Występuje jako odmiana dachu dwuspadowego z szerokim okapem umieszczonym w ścianie szczytowej (przełamany strzech o trochę mniejszym nachyleniu). Znajdujący się nad okapem fragment ściany zwany jest półszczytem górnym lub przyczółkiem. Jest to dach charakterystyczny jest dla architektury Podhala, stąd często też nazywany jest również dachem zakopiańskim lub podhalańskim. Powstaje ona poprzez nabicie na krokwie tzw. przysztychów, które powodują wydłużenie okapu. Dach podhalański wspiera się na wysuniętych poza lico ścian i ozdobnie wyciętych końcach płaz ponadokapowych, czyli tzw. rysiach (wypustach).

• Co to jest ściana szczytowa?

• Ściana szczytowa - zewnętrzna ściana konstrukcyjna na poziomie poddasza w domach o dachach dwuspadowych. Usytuowana jest w kierunku poprzecznym w stosunku do połaci dachowej. Przejmuje obciążenia zewnętrzne z dachu oraz ciężar własny konstrukcji więźby dachowej i przekazuje na niżej położone elementy konstrukcyjne.

  

   

• Co to jest murłata i na co się ją liczy?

• Murłata, namurnica - drewniana belka ułożona równolegle na murze budynku. Przenosi obciążenia z więźby dachowej na ściany.

  Przekrój murłaty jest zazwyczaj kwadratowy o wymiarach od 10×10 cm do 15×15 cm.

  Pomiędzy murłatą a ścianą umieszcza się izolację przeciwwilgociową, żeby zabezpieczyć drewno przed obecną w murze lub podciąganą kapilarnie wodą. Belkę mocuję się za pomocą stalowych kotew do muru lub wieńca, ich rozstaw wynosi od 1,5 do 2,5 m w zależności od przenoszonych obciążeń. Kotwy nie powinny znaleźć się bezpośrednio pod krokwią. Murłatę należy ocieplić lub zamurować tak, żeby nie powstał mostek termiczny.

   

  W przypadku dachów z wiązarów rozporowych (m.in. wiązar jętkowy) konieczne jest solidne połączenie krokwi z murłatą, ponieważ występujące w nim siły poziome mogą być większe od pionowych.

  Murłatę liczy się na:

  • docisk,
  • zginanie poziome,
  • zginanie pionowe (przewieszenia) lub dwukierunkowe (przewieszenie z rozporem).

  

• Co to jest ścianka kolankowa?

• Ścianka kolankowa - ścianka dobudowana na wieńcu ostatniej kondygnacji budynku w celu podniesienia dachu i tym samym zwiększenie powierzchni użytkowej poddasza.

  Jej wysokość zależy od koncepcji organizacji poddasza. Dla poddaszy użytkowanych jako pomieszczenia mieszkalne najczęściej stosuje się wysokość 80-110 cm, wówczas okna umieszcza się w połaci dachowej lub lukarnie. Stosuje się też ścianki o wysokości około 2 m, wówczas okna można umieścić w ściance kolankowej. Stosując poddasze jako przestrzeń nieużytkową, wysokość ścianki nie przekracza 70 cm i stosuje się ją głównie w celu podniesienia połaci dachu nad oknami ostatniej kondygnacji.

  Przenosi obciążenia z dachu: zarówno pionowe (ciężar konstrukcji dachu, śnieg), jak i poziome (wiatr). Ścianka musi więc być tak wykonana, by przenosiła je na strop i ściany niższej kondygnacji. Wykonuje się ją po to, by zwiększyć wysokość i przestrzeń poddasza. W domach wznoszonych w technologii tradycyjnej zwykle muruje się ją z tych samych materiałów, co ściany nośne i wzmacnia żelbetowymi wieńcami oraz słupkami. Może być również wykonana z drewna i stanowić integralną część więźby dachowej. Obmurowuje się ją jeszcze tylko cienką ścianką osłonową, ochraniającą drewnianą konstrukcję przed wpływami atmosferycznymi.

  

• Omówić sposób usztywnienia ścian kolankowych.

• Najskuteczniejszym sposobem usztywnienia ścian kolankowych jest wykonanie żelbetowego wieńca obwodowego. 

  

  Ułożenie wieńca żelbetowego wskazane jest także na wewnętrznych ścianach nośnych. Przy murowaniu ścian poddasza z ciężkich i wytrzymałych materiałów możliwe jest kotwienie wieńca w ścianach poprzecznych jedynie na głębokość 1 m. Szkielet zbrojeniowy wieńca powinien składać się z 4 prętów średnicy 10 lub 12 mm powiązanych strzemionami o średnicy 6 mm. Pręty główne trzeba łączyć na zakład długości 40-50 średnic zbrojenia. Należy stosować beton klasy nie gorszej niż C12/15 (dawniej B15). Wymiary wieńca powinny być tak dobrane, aby jego przekrój poprzeczny był większy od 250 cm2 (zwykle powyżej 400 cm2).

  Bardzo ważną sprawą jest odpowiednie zakotwienie zbrojenia w narożach i skrzyżowaniach wszystkich wieńców stropowych. W tych miejscach końce prętów podłużnych powinny być wygięte pod kątem 90°. Należy zwrócić szczególną uwagę na to, by dochodziły one do prętów zewnętrznych.

  Często jednak zdarza się, że w ścianie kolankowej przewidziane jest okno balkonowe lub kolankowe (łączone z oknem połaciowym). Wówczas konstrukcja przestaje być ciągła i konieczne jest zastosowanie dodatkowych wzmocnień w postaci słupków.

  Przy przerwaniu wieńca na długości ściany, a nawet w przypadku długiej ściany kolankowej nie usztywnionej przegrodami wewnętrznymi, należy stosować dodatkowe wzmocnienia w postaci słupków żelbetowych. Łączą one wieniec stropowy z wieńcem ułożonym na ścianach kolankowych tworząc przestrzenną ramę konstrukcyjną o dużej nośności. Słupki są niezbędne na swobodnych krawędziach ścian (przy otworach okien balkonowych lub kolankowych), a często także w środku rozpiętości przegrody. Czasami wykonuje się je również w narożach ścian kolankowych.