Praktyka - schody

• Omówić schody monolityczne.
• W jaki sposób wykonuje się schody dwubiegowe monolityczne?
• Omówić schody prefabrykowane.
• W jaki sposób dokonuje się montażu schodów prefabrykowanych?
• Narysować zbrojenie schodów płytowych.
• W jaki sposób wykonuje się schody płytowe?
• Omówić schody policzkowe ? szkic zbrojenia w przekroju poprzecznym i podłużnym.
• W jaki sposób wykonuje się schody wspornikowe?
• W jaki sposób wykonuje się schody skarpowe?

• Omówić schody monolityczne.

• Schody monolityczne - jest to taki rodzaj schodów żelbetowych, który wykonywany jest na miejscu budowy. Wykonuje się je razem ze stropem, a jego zbrojenie wiązane jest ze zbrojeniem innych elementów budynku. Muszą być zaprojektowane już na początkowym etapie projektu, ponieważ są integralną częścią całości konstrukcji. Ich plusem jest możliwość korzystania z nich do komunikacji między piętrami już w czasie budowy obiektu. Ich wykonanie jest jednak bardziej czasochłonne (między innymi przez wykonywanie szalunków) niż montaż schodów prefabrykowanych. Do minusów można zaliczyć również fakt, iż wszystkie błędy popełnione na etapie konstruowania schodów są bardzo trudne do poprawienia w późniejszych etapach.

  Schody żelbetowe wykonuje się z betonu klasy C16/20. Pręty zbrojeniowe umieszcza się w miejscach występowania największych naprężeń rozciągających, prostopadle do rys, przy zachowaniu odpowiedniej otuliny. Do konstrukcji należy dobrać odpowiednią klasę stali (od A-0 do A-IIIN).

  Schody żelbetowe monolityczne dzielą się na:

  • płytowe
  • wspornikowe
  • na belkach policzkowych
  • na belkach spocznikowych

   

  Schody monolityczne płytowe:

  Schody płytowe to najwygodniejszy rodzaj monolitycznych schodów żelbetowych. Elementem nośnym schodów płytowych jest płyta żelbetowa, wsparta na przeciwległych ścianach klatki schodowej. W zależności od konstrukcji schody takie mogą być oparte jako pojedyncze biegi lub współpracować. Pod względem statycznym stanowią jednoprzęsłową belkę wolnopodpartą o znacznej długości, dlatego grubość płyty jest znaczna (nawet ponad 20 cm). Gdy rozpiętość przekracza 4÷4,5 m, aby nie zwiększać nadmiernie grubości płyty, stosuje się rozwiązanie z wewnętrznymi podporami, które stanowią belki spocznikowe.

  

   

   

  Schody monolityczne wspornikowe:

  Ten rodzaj schodów składa się z płyty biegowej wraz ze stopniami, podpartej wspornikowo do ściany klatki schodowej oraz spocznika, opartego na przeciwległych ścianach klatki schodowej lub wspornikowo. Bieg schodowy oddzielony jest od spocznika szczeliną dylatacyjną. Szerokość biegu ograniczona jest do 1,5m, ze względu na ugięcia prostopadłe do jego spodu. Każdy stopień posiada swoje zbrojenie, umieszczane jak najdalej od podniebienia biegu. Utwierdzenie  płyty  biegowej  w  ścianie  murowanej  uzyskuje  się  za  pomocą  wieńca o szerokości 18-25 cm, który jest betonowany równocześnie ze wznoszeniem ściany.

  Przy zbrojeniu schodów wspornikowych odcinek łączący poszczególne stopnie powinien mieć wysokość nie mniejszą niż 5 cm. Schody takie zbroi się, niezależnie od zbrojenia nośnego np. fi 5÷6 , strzemionami - fi 3 co 250÷400 mm, a od strony podniebienia - wkładkami rozdzielczymi montażowymi.

   

  Schody monolityczne na belkach policzkowych:

  Są stosowane przy większych obciążeniach i rozpiętościach. W schodach tego typu płyta biegowa może być oparta z jednej strony na murze a z drugiej na belce, co stosuje się rzadko z uwagi na niejednorodność podparcia stopni. Najczęściej opierane są obustronnie na belkach, które mogą jednocześnie stanowić rolę masywnej poręczy. Przy obliczeniach, płyty biegowe wraz ze stopniami traktuje się jako elementy swobodnie podparte, belki policzkowe natomiast jak zwykłe belki o przekroju prostokątnym, bądź teowym. Grubość płyty wynosi zazwyczaj 8-10 cm. Każdy  stopień  jest  zbrojony w strefie dolnej trzema prętami o średnicy 8 mm, przy czym pręt środkowy odgina się ku górze w pobliżu podpory.

   

  Schody monolityczne na belkach spocznikowych:

  Gdy rozpiętość schodów płytowych przekracza 4m, wówczas, aby nie pogrubiać znacznie płyty, należy przesunąć podpory do wewnątrz. Głównymi  elementami  nośnymi  zostają wówczas belki  spocznikowe,  na  których  opierają  się płyty biegowe i spocznikowe. Spoczniki mogą opierać się z jednej strony na murze, a z drugiej na belce spocznikowej lub też na dwóch belkach spocznikowych.

  

• W jaki sposób wykonuje się schody dwubiegowe monolityczne?

• Najbardziej znanym rozwiązaniem schodów monolitycznych są schody dwubiegowe. Wykonuje się je na budowie, poprzez zazbrojenie i wylanie betonu w deskowaniu. Rzadziej stosowane są schody jednobiegowe. W zależności od sposobu podparcia i zakotwienia konstrukcji wyróżniamy:

  • schody płytowe
  • schody policzkowe
  • schody wspornikowe.

   

  Pierwszym elementem jest dokładne zapoznanie się z dokumentacją techniczną. Powinna ona zawierać ilość i przekroje zbrojenia, klasę betonu oraz wymiary stopni. Po zapoznaniu się z dokumentacją techniczną i wyznaczeniu poziomu wykończonej posadzki i spocznika można zacząć układanie szalunku poziomego i elementów zbrojenia.

  Dokumentacja techniczna - powinna być pod ręką na każdym etapie wykonywania schodów.

  Stemple - elementy drewniane podpierające szalunek poziomy.

  Płyta szalunkowa MFP - szalunek musi być wykonany bardzo dokładnie, tak żeby między poszczególnymi elementami nie było szpar.

  Zbrojenie schodów - należy pamiętać, aby pręty zbrojeniowe nie leżały bezpośrednio na płycie szalunkowej, ale opierały się na niej za pośrednictwem elementów dystansowych, które zapewnią stali wymaganą grubość otuliny betonowej.

  Kolejnymi krokami jest wykonanie bocznych elementów szalunku i przymocowanie do nich płyt wyznaczających stopnie (tzw. "trepów"). Mocujemy je od najwyższego, schodząc w dół - zapobiega to chodzeniu po jeszcze nie usztywnionych płytach szalunkowych.

  Boczny element szalunku z płyty MFP.

  Element kształtujący stopień, tzw "trep". Każdy z nich musi być dokładnie wymierzony, precyzyjnie przycięty, wypoziomowany i wypionowany.

  Pierwszy stopień musi być wyższy od pozostałych o przewidywaną grubość warstw posadzki.

  Deska usztywniająca, przybita do górnych krawędzi elementów szalunkowych. Przy dużej szerokości biegu mogą być potrzebne dwa lub więcej takich stężeń.

  Betonowanie zaczynamy od dołu i wykonujemy "za jednym zamachem". Podzielenie betonowania schodów na kilka dni może powodować późniejsze pękanie płyty. Gdy beton lekko zwiąże, górne płaszczyzny stopni i spocznika zaciera się na gładko. Szalunek można rozebrać po 3-4 tygodniach, ale użytkowanie schodów można rozpocząć od razu po związaniu betonu.

  

  Proces wykonania schodów rozpoczyna się na etapie stanu surowego budynku. Dzięki temu można odpowiednio połączyć ich zbrojenie ze zbrojeniem podwaliny i stropu. Schody wraz z spocznikiem powinny być wykonane jednocześnie. Pracują one z konstrukcją poprzez zbrojenie i beton. Deskowanie stopni usztywnia się łatami. Rozstaw stempli należy dobrać w ten sposób, aby nacisk mieszanki nie spowodował wygięcia osi szalunku.

  Dzięki prętom zbrojenia głównego, schody osiągają wysoką wytrzymałość na rozciąganie. Pręty główne wykonane są ze stali żebrowanej, dające dobrą przyczepność do betonu. W celu prawidłowego połączenia prętów w elementach nośnych schodów należy użyć kotwi, które umieszcza się w specjalnych bruzdach w ścianie, w korytku szalunku lub też łącząc na zakład.

  Proces wylewania betonu rozpoczyna się od dołu konstrukcji, zagęszczając mieszankę poprzez ubijanie łopatą, każdy stopień po kolei. Szalunek demontuje się najwcześniej po dwóch tygodniach, oczywiście nie zapominając o regularnej pielęgnacji betonu poprzez zwilżanie.

• Omówić schody prefabrykowane.

• Schody prefabrykowane to elementy budynku powstające poza placem budowy (w wytwórni, fabryce). Prefabrykacja elementów budowlanych uwarunkowana jest maksymalną typizacją, unifikacją konstrukcji budowlanych. Pozwala to na znaczne przyspieszenie prac budowlanych oraz zmniejszenie kosztów. Najczęściej wykonuje się je w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych oraz przemysłowych. Przy wznoszeniu budowli można korzystać zarówno z kompletnych schodów jak i składać je z prefabrykowanych elementów: biegów lub stopni schodowych, belek policzkowych i spocznikowych oraz płyt spocznikowych.

  Z tego powodu prefabrykowane schody dzieli się na:

  • drobnowymiarowe 
  • wielkowymiarowe

  Ze względu na ich budowę, można podzielić je również na:

  • płytowe
  • policzkowe
  • wspornikowe

  

   

  Prefabrykowane schody płytowe:

  Najczęściej wykonywane prefabrykowane schody. Jest to typ wielkowymiarowy. Składają się najczęściej z płyt biegowych, których odpowiednio wyprofilowane końce opierają się na płytach spocznikowych. Konieczne jest powiązanie zbrojeniem biegu i spocznika, co najmniej 2-10 w każdym połączeniu. Płyty spoczników opierają się na ścianach nośnych. Płyty biegowe i spoczniki mogą również stanowić jeden element, pracujący jak płyta jednoprzęsłowa. W przypadku jednoczęściowych schodów płytowych mogą one również przybierać kształt schodów zabiegowych. Do montażu schodów wielkowymiarowych niezbędny jest żuraw.

  Prefabrykowane schody policzkowe:

  Stopnie schodów pracują oddzielnie, poprzecznie do biegu schodów. Ich schemat statyczny to belka swobodnie podparta. Podobnie jak w schodach monolitycznych, stopnie mogą zarówno opierać się na belkach policzkowych jak i być do nich podwieszone. Możliwe jest również użycie bardzo wysokiej belki policzkowej jako balustrady. Prefabrykowane schody policzkowe cechuje duża dowolność kształtów.

  Prefabrykowane schody wspornikowe:

  Są schodami drobnowymiarowymi. Składają się prefabrykowanych stopni wspornikowych   osadzonych w bruzdach w ścianie klatki schodowej, pełniącej kluczową funkcję statyczną. Montaż stopni odbywa się na rusztowaniu ustawionym w odległości 2/3 szerokości biegu. Głębokość osadzania stopni wynosi od ok. 20 do 25 cm, przy maksymalnym wysięgu 1,5 m. Głębokość mocowania należy dobrać w taki sposób, by nie powodować powstawania zbyt dużych nacisków krawędziowych. Ze względu na pracochłonność montażu stosuje się je dość rzadko.

  W schodach z prefabrykowanymi stopniami wspornikowymi płyty spocznikowe wykonuje się jako wspornikowe, osadzone w poprzecznych ścianach klatki schodowej lub jako wolnopodparte - osadzone w ścianach podłużnych. Część biegowa pracuje osobno od części spocznikowej. Jeżeli między poszczególnymi stopniami nie ma współpracy (styki nie są wypełnione zaprawą) zbrojenie rozmieszcza się na całej szerokości stopnia. W takim wypadku zakłada się, że ugięcia mają kierunek pionowy. Jeżeli stopnie współpracują ze sobą  (styki  między  nimi  są  wypełnione  zaprawą)  zbrojenie  umieszcza  się przy  narożu  stopnia, a ich ugięcia są prostopadłe do płaszczyzny podniebienia. Stosuje się także stopnie uniwersalne możliwe do wykorzystania w obu tych przypadkach.

• W jaki sposób dokonuje się montażu schodów prefabrykowanych?

• Żelbetowe schody prefabrykowane mogą być wykonane z elementów drobno- lub wielkowymiarowych.

   

  

  Podczas wznoszenia ściany, zostawia się w niej odpowiednie bruzdy, głębokości (wyznaczającej głębokość osadzenia stopni) co najmniej 20 cm, a przy szerokości biegu większej niż 1 m  - nawet 25 cm. Do montowania stopni ustawia się podporę - belka, w odległości 2/3 biegu od ściany, podparta na stojakach tak, by miała nachylenie takie jak przyszły bieg. Stopnie wsuwa się w bruzdę, począwszy od najniższego. Kolejne będą się opierały na położonych niżej. Każdy stopień wypoziomowuje się klinem stalowym lub dębowym, wbijanym między niego a dno bruzdy. Wolną przestrzeń w bruździe wypełnia się następnie betonem drobnoziarnistym, spoiny zaś między stopniami - zaprawą cementową. Mur w sąsiedztwie stopni musi wytrzymać duże obciążenia. Powinien więc być wykonany z cegły dobrze wypalonej, murowanej zaprawą cementową wysokiej marki. Podporę można usunąć po 28 dniach od zakończenia montażu. Tego rodzaju schody żelbetowe montuje się na ścianie solidnej, w praktyce - nośnej.

   

  Do osadzenia płyt biegowych konieczny jest żuraw, a więc i dostęp od góry. Pracę trzeba więc wykonać przed położeniem stropu. Jeśli prefabrykaty zostały dostarczone w postaci takiej, że nie wymagają już wykańczania, stopnie i obrzeża płyt musimy na czas dalszych robót zabezpieczyć przed uszkodzeniem. Na ogół jednak przy schodach żelbetowych wykańczamy stopnice i podstopnice.

  Stopnice trzeba pokryć materiałem odpornym na ścieranie. Dobrze się do tego nadają podłogowe płytki ceramiczne. Wytwarza się specjalne ich wersje schodowe, z kilkoma przeciwpoślizgowymi rowkami przy jednej z krawędzi. Powinny się znaleźć przy czole stopnia.

  Podstopnice warto wykończyć materiałem odpornym na uderzenia i niezbyt jasnym. Trudno bowiem uniknąć uderzania o nie czubkami butów, co nie tylko naraża na pękanie, ale także brudzi. A te elementy dobrze widać przy wchodzeniu.

  Cokolik zazwyczaj okłada się materiałem tym samym co stopnice. Spód biegu (podniebienie) najlepiej otynkować i pomalować jak ściany czy sufit.

• Narysować zbrojenie schodów płytowych.

• Zbrojenie schodów płytowych powinno wyglądać jak na rysunku poniżej:

  

• W jaki sposób wykonuje się schody płytowe?

• W schodach płytowych płyta spocznika, która pełni funkcję podparcia zamocowania jest w stropie, w podłodze lub w ścianie. Schody jednobiegowe posiadają dwie płyty spocznikowe, w podłodze i w stropie. Mogą one być umieszczone bezpośrednio przy ścianie lub niezależnie, bez bocznego oparcia.

  
  

   

  Dla schodów dwubiegowych potrzebny jest jeszcze jeden spocznik, w środku wysokości, dlatego taka konstrukcja musi znajdować się przy ścianie lub w narożniku budynku.

  Dla trzech biegów niezbędna jest klatka schodowa, w której znajdują się trzy ściany nośne, w celu oparcia na nich dwóch spoczników pomiędzy każdym biegiem.

  Płyta spocznikowa nie jest elementem nośnym. Przenosi ona obciążenia ze schodów na konstrukcję, a także przenosi swój ciężar własny. Jej nośność zależy od grubości płyty, nie od grubości prętów zbrojeniowych.

• Omówić schody policzkowe ? szkic zbrojenia w przekroju poprzecznym i podłużnym.

• Konstrukcja schodów policzkowych polega na tym, że stopnie opierają się na belkach policzkowych, tak zwanych policzkach, które obejmują stopnie z obu stron. Natomiast bieg schodów opiera się na zakończeniach, dzięki czemu cała konstrukcja jest stabilna, bardzo solidna i zapewnia użytkownikom maksymalne bezpieczeństwo. Na jednej z belek policzkowych można oprzeć balustradę. Zaletą schodów policzkowych jest przenoszenie dużych obciążeń.

  Płyty biegowe ze stopniami traktuje się jako wolnopodparte, w związku z tym każdy stopień jest zbrojony w strefie dolnej. Grubość płyty pod stopniami wynosi przeważnie 8-10 cm. Zbrojenie w strefie dolnej jest wykonane z użyciem trzech prętów o średnicy 8 mm, pręt środkowy w pobliżu podpory jest odginany ku górze.

  
  

   

  Wyróżnia się 3 rodzaje schodów policzkowych:

  • schody policzkowe oparte z obu stron na belkach policzkowych
  • schody oparte z obu stron na ścianie
  • schody oparte z jednej strony na belce policzkowej a z drugiej strony na ścianie.

   

  Długość biegów schodów zależy od grubości belek policzkowych. Dlatego też, jeśli schody mają być wysokie, muszą mieć większy przekrój.

  Zalety schodów policzkowych:

  • solidna konstrukcja - schody policzkowe mają niezwykle mocną budowę, dzięki oparciu o zakończenie biegu schodów, co zapewnia duże bezpieczeństwo
  • możliwość łatwego dopasowania do estetyki wnętrza - konstrukcja schodów pozwala na wykonanie różnych rodzajów schodów, z tym, że im dłuższy ma być bieg schodów, tym większy musi być przekrój policzków
  • niewielki rozmiar, ponadto przestrzeń pod schodami można wykorzystać na schowek lub szafę
  • łatwość montażu.

• W jaki sposób wykonuje się schody wspornikowe?

• Schody wspornikowe to typ schodów, w których stopnie zamocowane są tylko z jednej strony z użyciem specjalnych bolców - w ścianie przy schodach prostych lub też w słupie - w schodach kręconych.

  Schody o biegach wspornikowych - bieg pracuje jako jeden element, jego ugięcia są prostopadłe do podniebienia, oś obojętna przebiega równolegle do podniebienia schodów, zbrojenie umieszcza się możliwie jak najdalej osi obojętnej.

  Podparte są na belce nośnej połączonej z podwaliną i stropem, która jest zlokalizowana w ścianie wzdłuż biegu lub na środku biegu. Stosując rozwiązanie belki biegnącej z boku, uzyskujemy, że każdy stopień stanowi odrębny wspornik. Taki rodzaj konstrukcyjnego rozwiązania to schody ażurowe. Taka konstrukcja wymaga dość głębokiego oparcia i nie zapewnia dobrych warunków akustycznych.

  Rozwiązanie techniczne: w konstrukcji schodów wspornikowych każdy stopień montowano do ściany nośnej osobno za pomocą belki żelbetowej lub stalowej, która stanowi konstrukcję nośną. Stopnie i belka mogą również stanowić jeden element konstrukcyjny (w wypadku ścian kręconych element nośny schodów stanowi słup).

  Istnieje również rozwiązanie z zastosowaniem płyt czołowych. Stopnie mocowano bezpośrednio do ściany, a główny element konstrukcji stanowi rura. Nad otworem pod rurę, którego średnica wynosi 9 cm, wycina się fragment muru, który po montażu stelaża wypełnia się betonem.

  W wypadku ścian murowanych wykonanych z materiału "miękkiego" stosuje się dwustronne zamocowanie stelaża schodów, czyli na przestrzał. Dodatkowy element stanowi płyta podkładowa o takich samych parametrach, jak i płyta czołowa.

  Na styku obudowy stopnia ze ścianą wykonuje się izolację przeciwdrganiową. Okładziny zewnętrzne stopni najczęściej wykonuje się z drewna.

  

  Wymagania techniczne:

  • -  grubość ściany murowanej powinna wynosić co najmniej 24 cm, grubość ściany żelbetowej  co najmniej 20 cm;
  • -  optymalna grubość stopni wynosi od 8 do 12 cm;
  • - wysięg ostateczny wynosi nie więcej niż 120 cm ze względu na mocowanie stopni do ściany;
  • - nośność schodów wspornikowych powinna zapewnić przeniesienie ciężaru około 350 kg/m².

• W jaki sposób wykonuje się schody skarpowe?

• Schody skarpowe funkcjonują w budownictwie jako element tymczasowych schodów roboczych. Prefabrykowane schody (terenowe) stosuje się szczególnie przy większych nachyleniach - np. przy skarpach i wiaduktach.

  Wykonanie robót przy układaniu schodów skarpowych powinno przebiegać następująco:

  • w istniejącej skarpie nasypu (bez umocnienia prefabrykatami) należy wykonać koryto o odpowiedniej głębokości i szerokości nieznacznie większej od stopnia prefabrykowanego. Przy właściwym zagęszczeniu nasypu nie powinno być problemów z utrzymaniem pionowych ścianek bocznych koryta.
  • wykonanie i zagęszczenie podsypki pod stopniem wykonywanym na mokro
  • wykonanie pierwszego stopnia częściowo w deskowaniu
  • sukcesywne układanie warstwy podsypki i kolejnych stopni prefabrykowanych
  • zasypanie wszystkich szczelin - umocnienie skarpy przy samych schodach i pomiędzy biegami schodów, kostką betonową